Wielu z nas szuka alternatywy dla kawy, która zapewni energię bez nieprzyjemnych skutków ubocznych. Matcha, zyskująca na popularności zielona herbata w proszku, często jest wskazywana jako idealne rozwiązanie. Ale ile kofeiny faktycznie zawiera i jak jej działanie różni się od tego, co znamy z filiżanki kawy? W tym artykule rozłożymy to na czynniki pierwsze, abyś mógł świadomie wybrać swój ulubiony napój pobudzający.
Matcha ma mniej kofeiny niż kawa, ale działa dłużej i łagodniej dzięki L-teaninie
- Standardowa porcja matchy (1g proszku) zawiera średnio 35-40 mg kofeiny, czyli mniej niż typowa filiżanka kawy.
- Kluczowym elementem jest L-teanina, aminokwas, który moduluje działanie kofeiny, zapewniając "spokojną czujność".
- Pobudzenie po matchy jest łagodniejsze, stabilniejsze i trwa dłużej zazwyczaj od 4 do 6 godzin.
- Dzięki L-teaninie, matcha nie powoduje nerwowości, roztrzęsienia ani nagłego spadku energii, tzw. "caffeine crash".
- Bezpieczna dzienna dawka kofeiny to 400 mg, co pozwala na spożycie kilku porcji matchy dziennie.
Matcha i kofeina: zaskakująca prawda o działaniu
Kiedy mówimy o zawartości kofeiny w matchy, warto pamiętać o kilku niuansach. Standardowa porcja, czyli około 1 gram proszku matchy rozpuszczony w 150-200 ml wody, dostarcza zazwyczaj od 30 do 70 mg kofeiny. Przyjmuje się, że średnio jest to około 35-40 mg. To istotnie mniej niż w filiżance espresso (60-65 mg) czy kawy parzonej (70-140 mg), co już na wstępie pokazuje, że matcha oferuje inną dynamikę pobudzenia.Na ostateczną zawartość kofeiny w Twojej matchy wpływa kilka czynników:
- Ilość użytego proszku: To zdecydowanie najważniejszy element. Im więcej matchy użyjesz, tym więcej kofeiny znajdzie się w Twoim napoju. Podwojenie porcji z 1g do 2g podwoi również dawkę kofeiny.
- Rodzaj matchy: Matcha ceremonialna, pochodząca z młodszych liści, zazwyczaj zawiera nieco więcej kofeiny niż matcha kulinarna.
- Sposób uprawy: Herbaty cieniowane, z których produkuje się matchę, są celowo wystawiane na mniejszą ilość światła słonecznego, co zwiększa produkcję kofeiny i L-teaniny w liściach.
Aby lepiej zobrazować, jak matcha wypada na tle innych popularnych napojów, przygotowałem krótkie porównanie:
| Napój | Zawartość kofeiny (mg) |
|---|---|
| Matcha (1g proszku) | 30-70 (średnio 35-40) |
| Espresso (ok. 30 ml) | 60-65 |
| Kawa parzona (200 ml) | 70-140 |
| Zielona herbata Sencha (200 ml) | 20-30 |
| Czarna herbata (200 ml) | 40-50 |
Warto zwrócić uwagę, że w przypadku matchy spożywamy cały sproszkowany liść, a nie tylko napar, jak w przypadku innych herbat. To właśnie dlatego, mimo że liście zielonej herbaty zawierają kofeinę, napar z nich ma jej mniej niż matcha, gdzie cała zawartość liścia jest przyswajana.
Kofeina w matchy działa inaczej niż w kawie
To, co wyróżnia matchę i sprawia, że jej działanie jest tak cenione, to synergia kofeiny z L-teaniną. L-teanina to aminokwas naturalnie występujący w liściach herbaty, który w połączeniu z kofeiną tworzy unikalny efekt. L-teanina spowalnia wchłanianie kofeiny, a także promuje wytwarzanie fal alfa w mózgu. To właśnie te fale są odpowiedzialne za stan "spokojnej czujności" czujesz się pobudzony i skoncentrowany, ale bez nerwowości czy roztrzęsienia, które często towarzyszą piciu kawy.
Dzięki temu połączeniu, po wypiciu matchy nie doświadczysz nagłego "uderzenia" energii, a następnie gwałtownego spadku, znanego jako "caffeine crash". Zamiast tego, energia uwalniana jest stopniowo i równomiernie. To sprawia, że matcha jest świetnym wyborem dla osób, które potrzebują długotrwałej koncentracji, na przykład podczas pracy czy nauki.
Efekt pobudzenia po matchy utrzymuje się znacznie dłużej niż po kawie zazwyczaj od 4 do 6 godzin. To duża zaleta, jeśli zależy Ci na stabilnym poziomie energii przez większą część dnia, bez konieczności sięgania po kolejne filiżanki.
Jaka matcha dla optymalnego pobudzenia?
Wybór odpowiedniego rodzaju matchy również ma znaczenie dla odczuwanego pobudzenia. Generalnie wyróżniamy matchę ceremonialną i kulinarną. Matcha ceremonialna, produkowana z pierwszych, najmłodszych liści krzewów herbacianych, charakteryzuje się wyższą zawartością zarówno kofeiny, jak i L-teaniny. To właśnie ona zapewni Ci najbardziej zrównoważone i intensywne, a jednocześnie spokojne pobudzenie. Matcha kulinarna, pochodząca z późniejszych zbiorów, ma nieco niższą zawartość tych składników, co sprawia, że jest idealna do gotowania, pieczenia czy przygotowywania latte, gdzie jej smak i właściwości są uzupełniane przez inne składniki.Przeczytaj również: Jak przygotować idealną matchę w proszku? Uniknij 5 błędów!
Kontroluj spożycie kofeiny w matchy
Mimo że kofeina z matchy działa łagodniej, nadal jest to substancja psychoaktywna i warto kontrolować jej spożycie. Zgodnie z rekomendacjami Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), bezpieczna dzienna dawka kofeiny dla zdrowej osoby dorosłej wynosi do 400 mg. Jednorazowa porcja nie powinna przekraczać 200 mg. Biorąc pod uwagę, że standardowa porcja matchy to około 35-40 mg kofeiny, możesz spokojnie wypić kilka porcji matchy dziennie, rozkładając je w ciągu dnia, bez obawy o przekroczenie bezpiecznych limitów.
Jeśli chcesz dostosować intensywność pobudzenia, możesz łatwo to zrobić, kontrolując ilość użytego proszku:- Słabsze działanie: Użyj mniejszej ilości proszku, np. 0,5 grama (pół płaskiej łyżeczki chashaku) na filiżankę.
- Mocniejsze działanie: Zwiększ ilość proszku do 1,5-2 gramów (1-2 łyżeczki chashaku) na filiżankę. Pamiętaj jednak, aby nie przesadzić, zwłaszcza jeśli jesteś wrażliwy na kofeinę.
Picie matchy wieczorem to kwestia indywidualnej wrażliwości. Chociaż L-teanina łagodzi działanie kofeiny, nadal jest to stymulant. Jeśli masz problemy ze snem, zalecam unikanie matchy na co najmniej 6 godzin przed planowanym snem. Dla niektórych osób nawet popołudniowa porcja może okazać się zbyt pobudzająca. Warto obserwować reakcje własnego organizmu i dostosować pory spożycia do swoich potrzeb.
